KOKALEKUA ETA TOPOGRAFIA
Samaniego hiribildua Arabako Errioxako eskualdean dago, Toloño mendilerroaren oinean.
Arabako Errioxa ekialdetik mendebaldera zeharkatzen duen A-124 errepidearen alboan dago. Bestelako komunikabide garrantzitsuak: A-3214 errepidea, Samaniego Villabuena de Alavarekin, Eltziegorekin eta A-68 errepidearekin lotzen duena; eta A-2124 errepidea, Herrerako mendatetik, Gasteiza doana.
Samaniegoko hirigune historikoa hegoalderanzko malda txiki batean dago, ekialderanzko eta mendebalderanzko malkar banarekin.
    BILAKAERA HISTORIKOA ETA HIRI EGITURA

HISTORIA		  
Samaniegoren historia Erdi Aroan hasi zen, Gaztelaren eta Nafarroaren arteko gerren garaian. Nafarroako Erreinukoaren gotorleku aurreratutik dorre biribila geratzen da, elizari itsatsia.
Loraldia XVI. mendean hasi zen.
1668an hiribildu titulua lortu zuen eta Guardiatik bereizi zen. Mende horretan eta hurrengoan, Samaniego hiribildu oparoa izan zen. Garai horretan eraiki ziren hiribilduko eraikinik onenak. Garai horretakoak dira antzinako zeharbidearen (Konstituzio kalea) bi alboetan dauden eraikuntzak, bai eta Olmo auzokoak ere.
Lehenengo zabalkundea XIX. mendekoa da, eta Ochavo auzoan eta Kristo kalean gauzatu zen.
Azken urteotan, hedapen berri bat gertatu da, udatiarrentzako etxebizitzak eraiki baitira.
EGITURA, ETA HIRI GARAPENA  
Samaniegoko hirigune historikoan bi auzo daude, Olmo eta Konstituzio auzoak. Bi auzo horiek Sor Felicias eta Konstituzio kaleen inguruan sortu ziren. Kale horiek Eltziegorako eta Guardiarako bideen trazatuari jarraitzen diete.
Geroko hedapenak, hirigune historikotik kanpokoak, XIX. mendearen hasierakoak dira. Iparralderantz egin ziren, Ochavo eta Kristo auzoetan.

 		 
ERAIKIN MOTAK  
Samaniegon eraikuntza tradizionalen bi mota daude:
Bereziki Olmo auzoan dagoen herri izaerako eraikuntza mota, nekazaritzako zereginei loturik dagoena.
Beste eraikuntza mota nobleago bat, XVI. eta XVIII. mendeen bitartekoa. Bereziki Konstituzio kalean dago, baina Sor Felicias kalean ere badira batzuk.
     APARTEKO ELEMENTUAK
 

Bi elementu nagusi daude:
Jasokundearen eliza, XVI. mendeko tenplu errenazentista. Erdi Aroko gotorlekuaren dorreetako bat du. Beste dorre bat, oinplano poligonalekoa eta altuagoa, kanpandorrea barne hartzen duena. Elizak oinplano angeluzuzena eta nabe bakarra ditu.
Samaniegoko Jauregia XVIII. mendekoa da. Jauretxe exentua da, lau isuriko estalkiarekin; oso apaindura aberatsa du fatxada nagusian. Denbora luzez bertan behera utzita egon ondoren, jauregia duela gutxi berritu dute, eta hotel gisa prestatu.

 		 
 itzuli  gora